Karotenoid İçeren Yemlerin Damızlık Balıklara Etkisi

ÖZET
Damızlık yem formülasyonu hazırlanması balık yetiştiricilerinin ve yem fabrikalarının en temel görevlerinden birisidir. Yetiştiriciliği yapılan balık türleri için yem yapım teknolojisi, yem karışımına giren maddeler ve yem/yemleme araştırmaları çok önemlidir. Damızlıkların yumurta üretimini etkileyen yem içeriğindeki maddelere özellikle yağ asidi, vitamin, probiotik, antioksidant ve karotenoidler üzerine araştırmacılar ağırlık vermektedir. Doğadaki alabalıkların kas, deri ve yumurtalarındaki kırmızı-portakal rengi karotenoidlerden kaynaklanmaktadır. Karotenoidler genelde pazara sunulmadan önceki belli bir periyotta balık yemlerine belirli konsantrasyonlarda katılan yemlerle besleme yaparak balıkların pigmentasyonu için kullanılmaktadır. Karotenoidlerin yumurta rengine göre yumurtanın kalitesini ve yumurta sayısını pozitif yönde etkilediğini ve karotenoid konsantrasyonu ile yumurtadan çıkış yüzdesi arasında pozitif korelasyon olduğunu belirten birçok hipotezin var olduğu bilinmektedir. Bu nedenle derlemede, karotenoid içeren yemlerin damızlıkların yumurta üretimi ve kalitesi üzerine ilişkisi incelenerek açıklığa kavuşturulmaya çalışılmıştır

GİRİŞ

Karotenoid, hayvanlar ve bitkiler âleminde doğal olarak meydana gelen pigmentlerin en yaygın gruplarından birinin genel ismidir. Bugüne kadar; sarıdan kırmızıya değişen renklerde, doğada 700’ün üzerinde karotenoid tanımlanmıştır. Karotenoidlerin çoğu çift halkalı, 40 karbon atomu içeren doymamış hidrokarbonlardır. Karotenoidlerin oksijen içerenleri ksantofiller olarak adlandırılırken, tamamen karbon ve hidrojenden oluşanlar ise karotenler olarak adlandırılır (Anderson, 2000). Alabalıkların etlerindeki pembe renk, yumurtalarındaki kırmızı renk karotenoidlerden kaynaklanmaktadır. Diğer balık türlerinde olduğu gibi, alabalıklar da astaksantin ve diğer karotenoidleri kendileri sentezleyemezler fakat bu bileşikleri yemlerden absorbe ederek gonadlarda dahil olmak üzere vücutlarının çeşitli dokularında depolamaktadırlar. Yetiştiriciliği yapılan Alabalık türlerinin kas ve yumurtalarında yemlerine ilave edilen karotenoidlerin türüne göre ya astaksantin yada kantaksantin bulunmaktadır (Torrissen, 1984; Torrissen ve ark., 1989). Maturasyon süresince, karotenoidler kaslardan taşınarak gelişen ovaryumlara katılmaktadır (Kitahara, 1983).

Bu kaynaklardan balık yemlerine en çok ilave edilen karotenoidler sentetik olarak elde edilen astaksantin ve kantaksantindir. Günümüzde alabalık pigmentasyonu için sentetik kaynaklara alternatif kaynaklar bulunmuş olup bunlar; kırmızı maya (Phaffia rhodozyma), alglerden Haematococcus pluvialis, mikro alglerden Chlorella vulgaris, bunların haricinde bitkisel kaynaklardan kırmızıbiber (Oleoresin paprica) unu ve oleoresin paprikadır. Bu karotenoid kaynaklar üzerinde yapılan çalışmalarda balıkların üreme kabiliyetini ve yumurta kalitesini artırıcı sonuçlar elde edilmiş fakat bunun tersi yönünde sonuçlar elde edilen araştırma sonuçları da bulunmuştur (Deufel, 1965; Christiansen ve Torrissen 1997; Choubert ve ark., 1998; Sawanboonchun ve ark., 2008).

Bu derleme, damızlık yemlerine ilave edilen sentetik ve doğal karotenoidler ile yumurta üretim ve kalitesi arasındaki ilişkiyi, balık türlerinde yapılan araştırmalar dikkate alarak aydınlatmak amacıyla yapılmıştır

Hücrelerdeki Renklenmeyi Sağlayan Pigmentler

Hücrelerdeki renklenmeyi sağlayan pigmentler 4 ana grup halinde sınıflandırılabilmektedir. Bunlar;

1-Melanin : Balıklarda siyah renklenmeyi sağlayan pigment çeşitidir.

2-Pteridin : Suda çözünen bileşiklerdir. Karotenoidler gibi parlak renk verirler. Karotenoidlerle karşılaştırıldığında renklenmede küçük bir rol oynarlar.

3-Purine : Guanin en çok bilinen çeşitidir. Guanin, çoğu balık türünün derisinde gümüşi renkli karın kısmında çok fazla miktarda bulunur.

4- Karotenoid : Sarı ve kırmızı renkleri veren ve yağda çözünen renk maddesidir.

Bu temel bileşikler protein gibi diğer bileşiklerle kombine olabilirler ve mavi, menekşe ve yeşil renkleri üretmek için balıklarda dağılım gösterirler. Karotenoid, etteki dominant pigment maddesidir. İstakoz ve karideste, astaksantin, karotenoprotein üretmek için bir protein ile bağlanır. Bu karotenoprotein krustaselerde mavi bir renk oluşturur. Karotenoprotein molekülü sıcaklıkta bağlanır ve astaksantinin karakteristik özelliği sonucu, pişirilmiş istakoz ve karides kırmızı renk alır (Anderson, 2000).

Karotenoidler, pazara sunulan ürünlerin, renk bakımından doğal yetişenler ile benzerlik sağlaması amacıyla yetiştiriciliği yapılan türlerin yemlerine katılırlar (Anderson, 2000).

Çeşitli araştırmacılar tarafından renk verici karotenoidler kimyasal yapılarına göre sınıflandırılmıştır. Braunlich ve Hoffman ( 1974 ) renk verici karotenoidleri 5 gruba ayırmıştır.

1.Hidroksi-karotenoidler: Lutein, zeaksantin, kriptosantin

2.Keto-karotenoidler: Astaksantin, kantaksantin ve ekinekon

3.Alkoloid-karotenoidler: Kapsantin, kapsorubin ve kırmızıbiber

4.Polioksi-karotenoidler: Viyolaksantin ve neoksantin

5. β- karotenin parçalanma üniteleri: β-apo-8 karotenol, β-apo-8 – karotenoik asit etil ester.

Karotenoidlerin Fonksiyonları

*Yetiştiriciliği yapılan balıkların etlerinde tutunma sağlayarak doğadaki balıklarla aynı görünümü kazanırlar ve pazarlamada yetiştiricilere kolaylık sağlarlar (Torrisen ve ark., 1989).

*Üreme dönemindeki erkek balıkların derisine çekici bir görünüm verirler.

*Çevresel etkilere karşı koruyucudurlar. Zararlı ışığa, yüksek sıcaklığa, düşük oksijen ve amonyak gerilimine karşı etkilidirler.

*Antioksidant etkilere sahiptirler.

*Strese karşı koruma sağlarlar.

*Vitamin A yetmezliği olan yemlerde, provitamin A olarak yetmezliği tolere ederler. Provitamin A1 ve A2 balık vücudunda vitamin A’ya çevrilir.

*İmmün(bağışıklık)sistemin gelişimini desteklerler (Izquierdo ve ark., 2001; Watanabe ve Vassallo- Agius, 2003;Diler ve Dilek,2002 ).

*Üreme dönemine doğru balık etinden üreme organları ve yumurtalara taşınırlar. Büyüyen balıkların deri ve etlerinde birikerek seksüel cazibe yaratırlar dolayısıyla üremede rol oynarlar (Torrisen ve ark., 1989).

SONUÇ VE ÖNERİLER

Damızlıklar karotenoid içeren yemlerle beslendiğinde, pigmentli yumurtalar iyi bir gelişim gösterirler. Bunun nedeni, Karotenoidlerin oksijen giderme aktiviteleri, fonksiyonel gruplara ve konjuge çift bağların uzunluğuna bağlıdır. Süper oksit anyon, hidrojen peroksit ve singled oksijen gibi aktif oksijen türleri enzim inaktivasyonuna, DNA-sarmalının bozulması ve membran lipid peraksidasyonuna sebep olabilir. Sonuçta, karotenoidler bu serbest radikalleri zararsız hale getirmesinden dolayı önemi ortaya çıkmaktadır. Serbest radikaller yumurta membranının yapısını bozmaktadırlar. Vit. E, Vit. C ve karotenoidler aktif oksijen türlerine karşı güçlü giderici ve serbest radikallerin aktivesine karşı koruyucu özelliğe sahiptir (Izquierdo ve ark., 2001). Biber unu ilaveli yarı nemli peletlerle beslenen balıkların daha iyi yumurtlama performansı göstermesinin nedeni ise, kapsantin ve kapsorbinin astaksantine göre daha iyi radikal giderme aktivitesine sahip olmasındandır.

Kaynak : http://edergi.sdu.edu.tr/index.php/esufd/article/view/1822/1760

Nihat YEŞİLAYER1, Zafer KARSLI2,Gaye DOĞAN2, Orhan ARAL2

The URI to TrackBack this entry is: https://aliselim66.wordpress.com/2010/04/30/karotenoid-iceren-yemlerin-damizlik-baliklara-etkisi/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: